آقای پورشریف به عنوان اولین سؤال لطفاً شرحی از وظایف واحد امور قراردادها را بیان کنید و پیرامون عملکرد این واحد توضیحی ارائه فرمایید:
امور قراردادها واحد ستادی مستقل است که زیر نظر مدیرعامل فعالیت می‌کند. در مواقعی که پروژه‌ای راساً توسط شرکت نفت فلات قاره قابل انجام نیست یا به تشخص مدیریت، انجام آن توسط پیمانکار منافع بیشتری را برای شرکت دارد، براساس قانون برگزاری مناقصات وآئین‌نامه‌های مربوط به آن، از طریق برگزاری مناقصه و در مواردی که قانون مشخص نموده از طریق ترک تشریفات مناقصه انجام پروژه را به مشاور یا پیمانکار واجدشرایط واگذار می‌کند. به عنوان نمونه علل انجام برخی از کارها یا پروژه ها که به تشخیص شرکت به پیمانکاران واگذار می‌گردد را می‌توان در موارد زیر خلاصه نمود:
- عدم وجود یا کمبود نیروی انسانی متخصص یا کارشناس برای اجرای برخی پروژه‌ها مانند راه‌اندازی توربین‌ها یا تعمیرات عمده کارخانجات و خطوط لوله و ساخت مخازن.
- عدم وجود تجهیزات و لوازم کافی برای اجرای پروژه از جمله گزارشات هواشناسی.
- عملیات مورد نیازی که در تخصص ما نیست اما به آن نیاز داریم. مانند حمل‌و‌نقل هوایی و پرواز هواپیما و هلیکوپتر.
- انجام برخی عملیات‌ از نظر هزینه و صرف وقت به صلاح شرکت است که از طریق پیمانکار انجام شود و صرفه‌جویی اقتصادی آن دلیل بستن قرارداد با پیمانکار طبق قوانین و مقررات می‌شود.

روال اداری برای شروع کار از ابتدای ارجاع به امور قراردادها تا مرحله عقد قرارداد در شرکت نفت فلات قاره ایران به چه صورت است‌؟
کار با دریافت برگ‌های درخواست انجام امور پیمانی از سوی واحدهای متقاضی انجام کار به همراه مدارک لازم از جمله شرح کار، آغاز می‌شود. این درخواست‌ها از نظر ‌فنی و بودجه بررسی می‌شود. سپس اسناد و مدارک مناقصه تهیه و پس از اخذ نظرات واحدهای ذیربط شرکت و لحاظ در اسناد، مناقصه برگزار می‌شود. پیمانکار بسته به مورد توسط کمیسیون مناقصات یا هیأت انتخاب مشاور تعیین و جهت عقد قرارداد به امور قراردادها معرفی می گردد. این کار بعضا" با نظارت هیأت مدیره انجام می شود. از هر قرارداد 4 نسخه تهیه می‌شود که به امور مجری، امور مالی، پیمانکار و بایگانی امور قراردادها اختصاص می‌یابد و در نهایت کار اصلی انعقاد قرارداد به پایان می‌رسد و واحدهای مجری می توانند دستور شروع کار را به پیمانکار برنده صادر نمایند. البته وظیفه امور قراردادها در اینجا به پایان نمی رسد بلکه هماره و درطول اجرای پروژه تا پایان آن امور قراردادها در کنار مجریان کارها و پروژه ها بوده و چنانچه در اجرا ویا تفسیر قرارداد اختلاف یا اختلاف نظر بین شرکت و پیمانکار به وجود آید نسبت به حل‌و‌فصل اختلافات اقدام و مشارکت خواهدنمود.

وضعیت قرارداد‌های منعقد شده در شرکت نفت فلات قاره در مقایسه با قراردادهای مرسوم در سطح جهانی چگونه است‌؟
به طور کلی قراردادهای بخش نفت و گاز را می توان به قراردادهای امتیازی ، مشارکت در تولید، و قراردادهای خدماتی تقسیم بندی کرد. بیشتر قراردادهائی که قبل از انقلاب در کشورمان منعقد می‌گردید قراردادهای امتیازی بود ولی پس از پیروزی انقلاب و باتوجه به نوع نگرشی که نسبت به این نوع قراردادها وجود داشت براساس قانون اساسی ممنوع گردید. همانگونه که عرض کردم قرارداد مشارکت در تولید نوع دیگری از انواع قراردادهای رایج در صنایع نفت دنیاست. بر اساس این نوع قرارداد، نفت تولید شده میان دولت و شرکت سرمایه‌گذار تقسیم می‌شود. در این نوع از قراردادها حقوق مالکانه متعلق به دولت است و شرکت خارجی ملزم به پرداخت مالیات است. در قرارداد مشارکت صورتی که شرکت سرمایه‌گذار نتواند منابع نفتی را اکتشاف نماید باید کلیه هزینه‌های سرمایه‌گذاری شده را بپذیرد. در این نوع از قراردادها چون بازاریابی برای کشورهای نفتی به طور معمول دشوار است در متن قرارداد امور بازاریابی به شرکت خارجی سپرده می‌شود. درخصوص همین نوع از قرارداد نوع پیشرفته‌تر آن مشارکت در سرمایه‌گذاری است به این صورت که کشور صاحب نفت و شرکت سرمایه‌گذار در سود و ریسک توافق‌نامه‌های نفتی سهیم می‌شوند. البته اجرای این نوع قراردادها در کشور ما با موانعی مواجه است. قانون اساسی استفاده از این نوع قراردادها که شیوه متداول قراردادهای بین المللی برای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت می‌باشد را عملاً غیرممکن ساخته است. این امر باعث شده تا سرمایه‌گذاری در صنعت نفت به مراتب دشوارتر و پرهزینه‌تر گردد. به نظر می‌رسد بازنگری در برخی قوانین و مقررات جهت سهولت در جذب سرمایه‌گذاری بیشتر در صنعت نفت و اصلاح نظام حقوقی و قراردادی در صنعت نفت که در عین حال به منافع ملی کشور نیز خدشه‌ای وارد ننماید می‌تواند یک ضرورت باشد.
نوع سوم از انواع قرارداد که اتفاقاً بخش زیادی از قراردادهای نفتی در کشور ما از این طریق انجام می‌شود قراردادهای خدماتی است که معمولاً به صورت بیع متقابل (Buy Back) می‌باشد. در این شیوه از قرارداد، تامین کلیه هزینه‌های سرمایه‌ای و غیرسرمایه‌ای و کلیه هزینه‌های عملیاتی در جریان اجرای عملیات توسعه به عهده شرکت خارجی (پیمانکار) است. پس از انجام موفقیت‌آمیز عملیات توسعه، امور عملیات تولید میدان به شرکت نفت ایران منتقل می‌شود و پس از این انتقال کلیه هزینه‌های عملیاتی میدان به عهده شرکت نفت ایران می‌باشد و طی این دوره پیمانکار در منافع مالی ناشی از میدان و تا پایان مدت قرارداد (دوره بازپرداخت سرمایه) سهیم است. ضمناً امروز در کشور ما باتوجه به مشکلات موجود، قراردادها به صورت Finance یا تامین مالی نیز اقدام می‌گردد که در آن پروژه به صورت EPC انجام شده و پرداخت مبلغ قرارداد از طریق تامین مالی که معمولاً توسط پیمانکار EPC ترتیب داده می شود صورت می‌گیرد. در این نوع قرارداد بانک یا موسسه تامین‌کننده مالی معمولاً 85 درصد مبلغ قرارداد را تامین نموده و مابقی 15 درصد مبلغ قرارداد به عنوان سهم شرکت نفت ایران به صورت گشایش اعتبار اسنادی (LC) نقد تامین و پرداخت می‌شود.

اصولاً قرارداد با شرکت‌های داخلی روند بهتری دارد یا شرکت‌های خارجی‌؟
نمی توان به صورت مطلق گفت که کدام بهتر است زیرا ممکن است شرکتی داخلی با ما قرارداد داشته باشد و کارش را حتی بهتر از شرکت خارجی انجام دهد اما اگر بخواهم به طور کلی به سوال شما پاسخ دهم می توان گفت که شرکت های خارجی شرایط بهتری نسبت به شرکتهای داخلی دارند و درحین انجام پروژه به دلیل نظم و دقت کاری مشکلات کمتری در قراردادها به وجود می‌آید. اما به دلایل مختلف شرکت‌های پیمانکار داخلی از نظر این‌گونه موارد اختلاف سطح زیادی با شرکت‌های خارجی دارند که برخی از آنها نیز به دلیل کمبودها قابل درک است. در این راستا باید به کمبود امکانات و تجهیزات نیز توجه داشت. در حال حاضر تحریم ها باعث شده اند که ما در بخش گشایش LC و همینطور ضمانت‌نامه‌های بانکی که از شرایط اصلی عقد قرارداد است با مشکلاتی مواجه شویم و این کار را برای حضور شرکتهای خارجی جهت مشارکت در پروژه‌های ما با مشکل روبرو نموده است.
انعقاد قرارداد با شرکت‌های خارجی به استثنای شرایط تحریم، به راحتی انجام شده است. حتی در طول اجرا نیز راحت‌تر بودیم. به دلایل مختلف از جمله کمبود امکانات و محدودیت‌های شرکت‌های ایرانی، این شرکتها هنوز هم از توانایی لازم و موردنظر برخوردار نیستند. زیرا کار در صنعت نفت تکنولوژی های نوین را می طلبد ولی شرکتهای ایرانی متاسفانه به تکنولوژی لازم نرسیده اند ضمن اینکه عموما" ظرفیت سرمایه ای آنها کوچک است. این عوامل ناشی از دلایل متعددی می باشد که شاید بخشی از آنها متوجه این شرکتها هم نباشد.
با اینکه ارائه ضمانت‌نامه‌ها در قرارداد‌ها الزامی است اما در مناقصه های بین المللی متاسفانه شمار زیادی از بانک‌های خارجی از ارائه ضمانت‌نامه به شرکتها خودداری می‌کنند. در زمینه گشایش اعتبار نیز بسیاری از بانک‌های خارجی همکاری لازم را به عمل نمی‌آورند. اما با این وجود ما تولید را ادامه می‌دهیم هرچند در بازدهی امور قراردادها تأثیر منفی داشته است.

حجم فعالیت‌ها و قراردادهای منعقد شده در شرکت نفت فلات قاره ایران در چند سال گذشته چگونه بوده و چه تغییراتی داشته است؟
حجم قراردادهای منعقده در شرکت نفت فلات قاره ایران در سالهای قبل از 1385، هر سال پایین‌تر از 400 میلیون دلار بوده اما از سال 1385 به بعد در زمینه انعقاد و جذب بودجه به رقم بی سابقه ای رسیده و جمع چهار سال 1389- 1385 بودجه حذب شده به رقم 14 میلیارد دلار رسیده است که امیدواریم امسال هم رکورد خوبی داشته باشیم. برای مثال در سال 85 ، رقم عقد قرارداد 1/3 میلیارد دلار، در سال 86 مجموع قراردادها و الحاقیه های مبادله شده ما در مجموع نزدیک به 5 میلیارد دلار بوده و در سال 87 نیز قریب 7/3 میلیارد دلار ولی با توجه به موانع و مشکلات برشمرده بالا، این رقم در سال 88 به 7/1 میلیارد دلار کاهش یافته است.

به طور حتم اعداد و ارقام قراردادهای چند سال اخیر گویای روند رو به رشد صنعت نفت در شرایط تحریم‌ها بوده است. آیا شما هم این اعتقاد را دارید‌؟
به طورحتم همینطور است. همانطور که عرض شد تا 3 یا 4 سال پیش رقم قراردادهای سالانه زیر 400 میلیون دلار بود. اما در حال حاضر رقم قراردادهای شرکت نفت فلات قاره نشان می‌دهد که مجموعه این شرکت از مدیریت گرفته تا همکاران عملیات چه تلاشی انجام داده‌اند. طی 4 سال گذشته حدود 14 میلیارد دلار قرار منعقد و جذب بودجه شده است و به طور حتم اگر تحریم‌های تحمیلی نبود این رقم می‌توانست به مراتب بیشتر از این ارقام هم باشد. استحضار دارند هرگونه اقدام عمرانی و تولیدی در شرکت یا در هر سازمان و نهادی بدون وجود قرارداد امکان‌پذیر نمی‌باشد و در اینجا بدون آنکه قصد بر خدشه‌دار نمودن یا کمرنگ جلوه دادن تلاش همکاران عملیاتی و سایر واحدهای شرکت که به صورت زنجیره، در عرصه تولید و افزایش آن نقش دارند، داشته باشم لازم می‌دانم اعلام دارم که نقش امور قراردادها در تولید و افزایش آن اگر بیشتر از سایر واحدهای عملیاتی نباشد یقیناً کمتر نیز نمی‌باشد و این نشان‌دهنده اهمیت کار همکاران شما در امور قراردادها می‌باشد.

و در پایان اگر صحبتی باقیمانده بفرمایید‌؟
به جرأت می‌توانم بگویم امور قراردادها یکی از پرکارترین واحدها در شرکت نفت فلات قاره است. حجم کار و کمبود نیروی کاری باعث نشده که در عملکرد ما تأثیر منفی ایجاد شود و این زحمت و فداکاری همکاران ما را در امور قراردادها نشان می‌دهد و امیدوارم که شرایطی مناسب ایجاد شود تا به نحو شایسته از تلاش و زحمات آنها قدردانی شود. همکاران ستادی و عملیاتی همکاری تنگاتنگی با ما دارند و از همه آنها سپاسگزاری می‌نمایم و همینطور از مدیریت مناسب و دقیق جناب آقای مهندس زیرکچیان‌زاده که واقعاً شرکت را در چند سال اخیر متحول نموده‌اند کمال سپاسگزاری و قدردانی را دارم و برای ایشان و همه مدیران و صاحبنظران پیشتاز در عرصه نفت و گاز که به آبادانی این مرز و بوم دل بسته‌اند موفقیت و سربلندی آرزو دارم.