به گزارش ایران پترو به نقل از فارس کارشناسان اقتصادی بر این عقیده‌اند که اصلاح الگوی مصرف در دو سطح "تولید " و "مصرف " کالا قابل بررسی است، بدین مفهوم که در سطح تولید کالا یعنی از مرحله تبدیل مواد خام تا انتقال و توزیع به مصرف کنندگان باید تولید کنندگان هر دو بخش دولتی و خصوصی علاوه بر رعایت ضوابط زیست محیطی و فن‌آوری، کالای تولید شده را متناسب با استاندارد جهانی و اقلیم منطقه زیستی طراحی و تولید کنند. این گزارش حاکیست‌ هدر روی در حوزه انرژی کشور نه تنها در بخش مصارف خانگی و مشاغل خدماتی و تجارتی، بلکه در پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، خطوط انتقال برق، لوله‌های آب، واحدهای تولیدی و خودروها نیز در مقایسه با استاندارد جهانی در سطح قابل قبولی نیست.

* سرانه مصرف برق در ایران 3 برابر میانگین جهانی است

متوسط مصرف جهانی برق در دنیا برای مشترکان خانگی، 900 کیلووات ساعت در سال است، در حالی‌ که مشترکان ایرانی در بخش خانگی سالانه 2900 کیلو وات ساعت برق مصرف می کنند که این رقم بیش از 3 برابر میانگین جهانی است. مدیر عامل توانیر با اشاره به این نکته از تخصیص یارانه 100 میلیارد تومانی و توزیع 50 میلیون رشته لامپ کم مصرف خبر داده و گفته است:‌ البته تخصیص یارانه و توزیع لامپ کم مصرف با توجه به نرخ بالای مصرف نمی‌تواند راهکار مناسبی در جهت کنترل و کاهش مصرف باشد. بر این اساس ایران در رتبه 19 کشورهای پرمصرف‌ برق در دنیا است و دولت سالیانه یارانه‌‌ای معادل چهار هزار میلیارد تومان برای برق در نظر می‌گیرد.

*بالاترین نرخ مصرف نان جهان متعلق به ایران است

بر اساس این گزارش مصرف سالانه گندم کشور سه میلیون تن در سال و بالاترین نرخ مصرف نان در جهان متعلق به ایران است. این گزارش حاکی است‌ سرانه مصرف نان در ایران حدود 160 کیلوگرم است که نسبت به کشورهای اروپایی مانند فرانسه 56 کیلوگرم و آلمان 70 کیلوگرم در سال است. معاون وزیر بازرگانی نیز میزان آرد مصرفی داخل (آرد خبازی) را در حدود 5/8 میلیون تن در سال دانست و افزود: به دلایل گوناگونی از قبیل پخت نامناسب نان، فقط در استان تهران میزان ضایعات نان بر اساس آمارهای موجود 11 تا 13 درصد است. بهمن آرمان در این خصوص خرید به اندازه نان و افزایش کیفیت نان به جهت ماندگاری و پخت صحیح را از راهکارهای مناسب عنوان می‌کند.

* سرانه مصرف انرژی در ایران

بر اساس این گزارش ایران به دلیل استفاده نادرست از منابع در سرمایه‌گذاری و مستهلک بودن دستگاه‌های تولیدی، پرداخت یارانه در حجم گسترده و عرضه بنزین ارزان و فروش نفت به صورت نفت کوره یا خام زمینه‌های هدروی و تعدیل منابع در کشور را فراهم آورده است.مجید صفاری نیا معاون آموزش و آگاه سازی سازمان بهره وری انرژی ایران با اشاره به مصرف انواع انرژی در ایران عنوان داشت:‌ ایران با مصرف روزانه افزون بر 3/2 میلیون بشکه معادل نفت خام انواع انرژی،حدود یک درصد از مصرف انرژی اولیه جهان را به خود اختصاص داده است. به نظر می‌رسد در کشورهای در حال توسعه به دلیل زندگی سنتی با مصرف بی‌رویه،‌ مصرف انرژی همانند کشورهای توسعه یافته بالا است. با این وجود گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که مصرف سرانه انرژی در ایران نسبت به کشورهای توسعه یافته بیشتر است. بر اساس این گزارش متوسط سالانه انرژی در ایران در حدود 155 میلیون تن است که با این مقدار مصرف در رتبه سیزدهم جهان قرار دارد. بنابراین گزارش آمریکا با مصرف دو هزار و 331 میلیون تن جایگاه نخست این جدول قرار گرفته و چین با هزار و 386 میلیون تن در رتبه دوم است. ایران بعد از برزیل و ایتالیا در رتبه سیزدهم و اسپانیا با مصرف سالانه 145 میلیون تن انرژی در مقام چهاردهم قرار گرفته است.
بهمن آرمان در گفت‌وگو با فارس، جایگاه جهانی ایران در عرضه بنزین ارزان را بعد از ونزوئلا در رتبه دوم و عربستان سعودی را در رتبه سوم برشمرد و افزود: طبق آمار میزان مصرف انرژی در ایران به ازاء هر واحد تولید ناخالص داخلی GDP معادل 5/2 تا 3 برابر مقداری است که در کشورهای صنعتی و در حال توسعه مصرف می شود.وی گفت:‌ مصرف بنزین کشور در سه هفته نخست سال 88 علی‌رغم سهمیه‌بندی صورت گرفته یک میلیون لیتر افزایش یافت و به 68 میلیون لیتر در روز رسید.
این در حالیست‌ که اگر مصرف سوخت کل کشورهای صنعتی را بر تعداد اتومبیل‌های آنها تقسیم کنیم به ازای هر اتومبیل در اروپا روزانه 2 لیتر و در آ‌مریکا 4 لیتر بنزین مصرف می‌شود اما در اگر این ضرب و تقسیم ساده را در خصوص کشور ایران صورت دهیم به رقم مصرفی 11 لیتر در روز برای هر اتومبیل خواهیم رسید. از ابتدای سال گذشته تا آخرین روز سال 87 در مجموع 57 میلیارد و 461 میلیون لیتر بنزین و گازوئیل در کشور به مصرف رسید. ‌بر این اساس، سهم بنزین مصرفی کشور از کل مصرف بنزین در سال گذشته 24 میلیارد و 478 میلیون لیتر و سهم گازوئیل نیز 32میلیارد و 983 میلیون لیتر گزارش می‌شود. ‌ ‌
بر اساس آمار منتشره‌ مصرف ماهانه بنزین کشور به تفکیک ماه از ابتدای سال 87 برابر با 2 میلیارد و 146 میلیون لیتر در فروردین ماه، 2 میلیارد و 58 میلیون لیتر در اردیبهشت، 2 میلیارد و 83 میلیون لیتر در خرداد، 2 میلیارد و 196 میلیون لیتر درتیر ماه، 2 میلیارد و 239 میلیون لیتر در مرداد، 2 میلیارد و 50 میلیون لیتر در شهریور بوده است. بنا براین گزارش مصرف بنزین در مهرماه سال گذشته 2 میلیارد و 20 میلیون، آبان یک میلیارد و 991 میلیون، آذر یک میلیارد و 908 میلیون، دی یک میلیارد و 898 میلیون، بهمن 1 میلیارد و 867 میلیون لیتر و اسفند 2 میلیون و 19 هزار لیتر بوده است. باید به این نکته توجه داشت که مصرف سرانه انرژی در ایران به ازای هر نفر بیش از پنج برابر مصرف سرانه کشوری مانند اندونزی با 225 میلیون نفر جمعیت، دو برابر چین با یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت و چهار برابر کشور هند با یک میلیارد و 122 میلیون نفر جمعیت است که با مقایسه شاخص شدت مصرف انرژى در ایران با بسیارى از کشورهاى جهان، شاهد وضعیت ناهنجار بهره‌بردارى انرژى هستیم. ایران در بخش مسکن به ازای هر متر مربع 6/2 برابر متوسط مصرف کشورهای صنعتی انرژی مصرف می‌کند. برخی کارشناسان دلایل اصلی هدر رفت انرژی در بخش مسکن را نمای سنگی ساختمان‌ها،‌ دوجداره نبودن پنجره‌ها،‌ مجهز نبودن اماکن اداری و مسکونی به سیستم‌های هوشمند کنترل انرژی و هدرروی انرژی به سبب اهمال و غفلت عنوان می‌کنند.

* مصرف انرژی در ایران هر 10 سال یک بار دو برابر می‌شود

به گزارش فارس میزان مصرف انرژی هر 10 سال یک بار،‌ دو برابر می‌شود اما این نرخ رشد در مقیاس جهانی یک تا 2 درصد بیشتر نیست و میزان سوخت مصرفی جهان در حدود هر 50 سال یک بار دو برابر می‌شود. بر این اساس ایران در مقایسه با میانگین جهانی چهار تا پنج برابر بیشتر سوخت مصرف می‌کند یعنی هم‌اکنون 9 درصد سوخت جهان در ایران و توسط تنها یک درصد جمعیت جهان مصرف می‌شود و هر ساله بیش از 38درصد از بودجه سالانه دولت به یارانه بنزین اختصاص می‌یابد در حالی که در صورت مصرف استاندارد، می‌توانیم یکی از صادر کنندگان بنزین باشیم.

* ایرانیان 70 درصد، بیش از الگوی جهانی آب مصرف می‌کنند

‌ مصرف آب در کشور برخلاف الگوی مصرف استاندارد جهانی از وضعیت خوبی برخوردار نیست به طوری که بر اساس آمار اعلام شده مصرف آب در ایران 70 درصد بیشتر از الگوی جهانی است.
بنا بر این گزارش؛‌ طبق اعلان بانک جهانی به ازای هر نفر در سال،‌ یک متر مکعب و برای بهداشت در زندگی به ازای هر نفر صد متر مکعب آب مصرف می‌شود. کارشناسان بر این عقیده‌اند که؛‌ به طور میانگین 92 درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی به دلیل استفاده از روش منسوخ غرق آبی به جای سیستم های کارآمد آبیاری تحت فشار یا قطره ای هدر می‌رود.

* سرانه مصرف گاز کشور در رتبه سوم جهان

‌ راندمان نیروگاه‌های گازی کشور در سالی که گذشت،‌کمتر از 30 درصد بود علاوه بر اینکه روزانه 43 میلیون متر مکعب گاز همراه نفت در کشور به جای جمع آوری سوزانده می‌شود که این رقم بیش از کل مصرف روزانه کشور ترکیه با 34 میلیون مترمکعب است.
تبریزی مدیرعامل سابق شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی؛ جایگاه ایران را در خصوص میزان مصرف گاز بعد از کشورهای امریکا و روسیه در رتبه سوم مصرف جهان اعلان کرد. بر اساس این گزارش:‌ میزان مصرف گاز طبیعی در ایران از 68 میلیارد متر مکعب در سال 2001 با متوسط رشد سالانه 3/10 درصد به 123 میلیارد متر مکعب در سال 2008 رسیده و پیش بینی می شود در سال 2012 میلادی میزان مصرف به 277 میلیارد متر مکعب برسد. به گفته محمد آقایی تبریزی با ادامه روند رو به رشد مصرف در سال های آینده ایران به یک مصرف کننده بزرگ گاز طبیعی در جهان بدل خواهد شد این در حالی است که دولت در سال گذشته 134هزار میلیارد ریال یارانه گاز به مشترکان بخش خانگی تعلق داده است.


* ایران دومین واردکننده بزرگ شکر در جهان است

مجیدپارسا نیا معاون وزیر بازرگانی در گفت‌وگو با فارس؛ سرانه مصرف شکر در ایران را در حدود 30 کیلوگرم اعلام کرد. آمارهای جهانی نشان می‌دهد که سرانه مصرف قند و شکر در ایران در سال 1987 حدود 9/26 کیلوگرم بوده که این مقدار در سال 2006 به 97/28 و در سال 2007 به حدود 33/26 کیلوگرم افزایش یافته است به طوری که به گفته بسیاری از کارشناسان جهانی، مصرف سرانه شکر در ایران 3 کیلوگرم بالاتر از میانگین مصرف جهانی است.این در حالی است که ایران بعد از روسیه، دومین واردکننده بزرگ شکر در جهان محسوب می‌شود و کشورهای اندونزی، آمریکا و امارات در رده‌های بعدی قرار دارند.این گزارش حاکی است: آمریکای جنوبی با مصرف سرانه 2/48 کیلوگرم شکر در سال عمده‌ترین مصرف‌کننده شکر در جهان و اقیانوسیه، اروپای شرقی، آمریکای شمالی و مرکزی، آسیا و آفریقا ( 48/15) رتبه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند و در این بین هندوستان، چین و برزیل عمده مصرف‌کنندگان شکر در جهان هستند.

*مصرف 5/4 کیلوگرم بالاتر از میانگین جهانی

مدیر عامل شرکت بازرگانی دولتی ایران در خصوص سرانه مصرف روغن در گفت‌وگو با فارس گفت: سرانه مصرف روغن در کشور حدود 17 کیلوگرم است. مقایسه مصرف سرانه روغن در ایران با سایر کشورها نشان می دهد مصرف سرانه ما بسیار بالاتر از میانگین جهانی است. مصرف سرانه ایران 17 کیلوگرم و مصرف سرانه دنیا 5/12 کیلوگرم است که اگر شیوه مصرف روغن در ایران با سایر کشورها را مورد بررسی قرار دهیم این اختلاف آشکارتر می‌شود. بیش از 80 درصد نیاز داخلی روغن درحال حاضر ازطریق واردات تأمین می‌شود که قبلاً حدود 95 درصد وارد می‌شد و ایران در سال 2005 دهمین کشور واردکننده روغن در جهان بوده است میزان واردات سالیانه حدود 5/1 میلیارد دلار روغن و کنجاله می باشد.

* تحلیلی بر بررسی‌های صورت گرفته

همانطور که اشاره شد،‌ مقایسه میزان مصرف در بخش‌های مختلف با سایر کشورها، نشان‌دهنده وضعیت بسیار نامطلوب مصرف در همه زمینه‌هاست. اما جالب‌تر این که سالانه نزدیک به 2/12 هزار میلیارد تومان یارانه واقعی و 78 هزار میلیارد تومان یارانه پنهان پرداخت می‌شود که در مجموع مبلغ کل یارانه آشکار و پنهان دولت نزدیک به 90 هزار میلیارد تومان است.براین اساس اهمیت اجرای طرح هدفمند شدن یارانه‌‌ها، به خوبی مشخص می‌شود تا هرچه سریعتر به این معضلی که در حال تبدیل شدن به یک بحران است، رسیدگی شود. با این حال فرهنگ‌سازی درباره صرفه‌جویی و درست مصرف‌ کردن نیز باید به عنوان یکی از برنامه‌های مهم مسئولان دستگاه‌های مختلف،‌ به ویژه رسانه‌ها و تلویزیون مورد توجه قرار گیرد تا با آموزش‌های لازم بتوان این فرهنگ را در جامعه پایدار کرد.
نویسنده: غلامرضا محمدی