خلاصه کلام آن که ایران کشوری پر مصرف از نظر انرژی است و اگر به همین صورت پیش برویم، ممکن است برای مصرف داخلی خودمان نیز محتاج نفت دیگران باشیم.

یارانه های سوخت ایران بیشتر از چین

برای مثال، نمی توان به راحتی از کنار گزارش صندوق بین‌المللی پول گذشت وقتی که می گوید ایران دومین کشور جهان از نظر پرداخت یارانه انرژی با رقم 37 میلیارد دلار است؛ چرا که مصرف سرانه انرژی ایران برای هر نفر بیش از پنج برابر مصرف سرانه اندونزی و دو برابر کشور چین است. کشوری که یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت دارد. از سوی دیگر، در حوزه گاز، ایران بعد از کشورهای امریکا و روسیه در رتبه سوم جهان قرار دارد؛ پیش بینی ها می گوید که در سال 2012 میزان مصرف به 277 میلیارد متر مکعب برسد.

با این روند مصرف در آینده ایران به مصرف کننده ای بزرگ تبدیل می شود و فشار بر دولت افزایش می یابد. برای مثال، سال گذشته دولت 134 هزار میلیارد ریال یارانه گاز به مشترکان بخش خانگی اختصاص داده است. این تنها بخشی از 90 هزار میلیارد تومان یارانه ای است که دولت هر سال در اختیار مشترکان قرار می دهد.

19.8 میلیارد دلار واردات بنزین در 7 سال

سایه همیشگی و همزاد افزایش مصرف بنزین، افزایش واردات آن است. به طوری که وقتی سال 85 متوسط میزان مصرف به روزانه 73.6 میلیون لیتر می رسد، عقربه واردات نیز 27.5 را نشان می دهد. هرچند سال بعد با اجرای طرح سهمیه بندی بنزین میزان مصرف به 64.5 میلیون لیتر می رسد، اما سالی که گذشت دوباره شاهد افزایش مصرف بنزین در کشور هستیم. این همه ماجرا نیست؛ چون افزایش مصرف یعنی خارج شدن ارز از کشور. ضرب و تقسیمی ساده در رابطه با پولی که در هفت سال اخیر برای واردات خارج شده عدد 19.8 میلیارد دلار را نشان می دهد.

بنزین ارزان؛ مدال برنز برای ایران

این پول در حالی صرف خرید بنزین شده است که ایران از نظر ارائه بنزین ارزان، سومین کشور جهان محسوب می شود. خودروهای ایرانی به طور متوسط روزی 11 لیتر بنزین می سوزانند، در حالی که متوسط مصرف سوخت در کشورهای دیگر مثل آلمان و ژاپن 2.5 در انگلیس 3.5، در فرانسه 1.9، در کانادا 6.5 و در کشور آمریکا 7.3 لیتر در روز است. در حالی که نرخ رشد میزان مصرف سوخت در جهان یک تا دو درصد بیشتر نیست، هر 10 سال یک بار مصرف سوخت در ایران حدود دو برابر بیشتر می‌شود. جالب اینجاست که برای دو برابر شدن این میزان، دنیا به 50 سال زمان نیاز دارد. یعنی ایران در مقایسه با میانگین جهانی چهار تا پنچ برابر بیشتر سوخت مصرف می‌کند. این رتبه سومی در رابطه با میزان مصرف گاز هم در رابطه با ایران صادق است. میزان مصرف گاز سالانه 11 درصد رشد دارد.

چه بنزین ها که دود نکرده ایم

افزایش جمعیت کشور و ماشین ها، به طور طبیعی افزایش سوخت را به همراه دارد. دیگر از آن زمانی که ایرانی ها تا دهه 20 تنها 662 میلیون و 840 هزار لیتر بنزین مصرف کردند، خیلی وقت است که می گذرد. از دهه 30 به بعد ما میلیاردی بنزین سوزانده ایم، طوری که در هفت سال دهه 80 بیش از 177 میلیارد لیتر بنزین را در اتومبیل های ایرانی دود شده است. اینجاست که نام گذاری امسال به نام اصلاح الگوی مصرف می تواند بهانه ای باشد تا نگاه دوباره ای به آمارهای مصرفی سوخت در کشور بیندازیم. آن زمان است که می توان به راه حل های فنی و فرهنگی برای کاهش مصرف از سوی صاحب نظران امید داشت. کاری که شاید تنها با همکاری تمام سازمان ها و افراد مسئول در دوره ای بلند مدت امکان پذیر باشد.
منبع: شانا - علی شاکر