به گزارش ایران پترو به نقل از ایسنا، گزارش محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره برنامه هسته‌ ای صلح‌آمیز کشورمان را می‌توان از دو منظر مطالعات ادعایی و ابعاد نظامی (خارج از گزارش) و جنبه‌های مثبت این گزارش مورد بررسی قرار داد.

1. با اجرای موفقیت آمیز برنامه کاری و حل و فصل تمامی شش موضوع باقی مانده، آمریکا که از این نتایج خرسند نبود با راه اندازی تبلیغات سیاسی و انحرافی بر بخشی از برنامه کاری تحت عنوان مطالعات ادعایی متمرکز شد و با اخلال در کار آژانس و ایجاد فشارهای مختلف بر آن، سعی کرد مسیر همکاری های ایران و آژانس را تخریب کند.

2. مطابق برنامه کاری، مطالعات ادعایی به دلیل ماهیت آن که کاملا متفاوت بود به عنوان موضوع باقی مانده شناسایی نشد. در برنامه کاری توافق شد که ایران به عنوان نشانه حسن نیت و همکاری با آژانس با دریافت تمامی اسناد مربوطه آن‌ها را مورد بررسی قرار داده و آژانس را از ارزیابی خود مطلع سازد. به دلیل فشارهای تحمیل شده توسط آمریکا که از اجرای برنامه کاری و پیشرفت آن خرسند نبود، آژانس اجازه نیافت که اسناد ادعایی را به ایران تحویل دهد اما از ایران درخواست کرد که درمورد آن ها توضیح دهد.

3. در حالی که براساس برنامه کاری برگزاری نشست هایی برای بررسی این مبحث پیش بینی نشده بود، اما جمهوری اسلامی ایران پس از ارائه ارزیابی خود درمورد مطالعات ادعایی به آژانس برابر برنامه کاری براساس حسن نیت و همکاری با آژانس با درخواست آن برای دیدار از ایران و انجام گفتگوهایی به منظور بررسی مطالعات ادعایی موافقت کرد. این امر، علی رغم این واقعیت که برنامه کاری به طور کامل اجراء شده بود صورت پذیرفت. جمهوری اسلامی ایران درخصوص مطالعات ادعایی در جلسات متعددی با هیأت اعزامی آژانس مذاکره نمود و بیش از 200 صفحه پاسخ مکتوب به آن ارائه نمود، علی رغم این که چنین اقداماتی در برنامه کاری تصریح نشده بود.

4. زمانی که آژانس درحال تهیه گزارش مارس 2008 خود به شورای حکام و جمع بندی مطالعات ادعایی بود، آمریکا اسناد ادعایی جدیدی را به آژانس ارائه داد و فشارهای سنگینی را نیز بر آن وارد کرد تا آژانس نتواند درخصوص مطالعات ادعایی جمعبندی نماید. هدف آمریکا این بود که فرایند بی پایانی را در این زمینه آغاز نماید. البته، انتظار می رفت که آژانس براساس برنامه کاری توافق شده این مبحث را ببندد و حتی اگر اطلاعات جدیدی به اطلاع آژانس در این زمینه برسد، بایستی براساس رویه عادی پادمانی مربوطه مورد رسیدگی قرار گیرد. اما، متأسفانه برخلاف همکاری سازنده میان ایران و آژانس دراجرای برنامهکاری و رسیدگی به مطالعات ادعایی و برخلاف پیشرفت قابل ملاحظه ای که در این رابطه ایجاد شده بود، آژانس نتوانست تحت فشارهای آمریکا در این خصوص جمع بندی نماید.

5. فشار سیاسی توجیه ناپذیر و مداخله آمریکا در کارکرد دبیرخانه آژانس، مانع از این شد که مدارک طبق برنامه کاری تحویل ایران گردد و آژانس قادر نشد به وظیفه خود در تحویل مطالب مرتبط با مطالعات ادعایی عمل نماید. یک سؤال ساده وجود دارد: در صورتی که کشور عضوی مطالبی یا اسنادی را با ادعای انحراف مواد و فعالیت‌های هسته‌ای یک عضو دیگر به سمت مقاصد نظامی ارائه دهد، آیا حق دارد به دبیرخانه آژانس دستورالعمل دهد که چگونه و در چه زمانی از آن ها بهره بگیرد؟ آیا این عمل، نقض اساسنامه آژانس نیست؟

6. جمهوری اسلامی ایران بنابر حسن نیت خود پذیرفت به اسناد جدید مطالعات ادعایی نیز بپردازد و لذا از آژانس درخواست کرد به منظور روشن شدن حیطه مسائل و اجتناب از ایجاد یک فرآیند پایان ناپذیر، حداقل فهرست مطالعات ادعایی را دریافت دارد. در این زمینه، معاون مدیرکل در امور پادمان فهرست تمامی اسناد مرتبط با مطالعات ادعایی را به ایران ارائه نمود. جمهوری اسلامی ایران درخواست کرد تا برای دور جدید مذاکرات، تصویر این اسناد به ایران ارائه شود تا کارشناسان بتوانند آن ها را بررسی نموده و پاسخ لازم را ارائه نمایند. متأسفانه، گفته شد به دلیل این که آمریکا اجازه تحویل اسناد مکتوب درباره مطالعات ادعایی را به ایران در طی مذاکره نداده است، آژانس مجاز به چنین کاری نمی باشد. بنابر این، جمهوری اسلامی ایران فقط توانست نسخه الکترونیکی این اسناد را از طریق نمایش تصویری مشاهده نماید. چنین شرایطی موانع جدی برای ایران و فرآیند انجام وظایف حرفه ای و غیر جانبدارانه آژانس ایجاد نمود. کارشناسان ایرانی علی رغم این موانع، طی سه روز از نسخه الکترونیکی اسناد یادداشت برداری نموده و نتیجه بررسی ها در یک گزارش مکتوب درج گردید و همراه با توضیحات شفاهی به صورت مکتوب به آژانس ارائه گردید. مدیرکل آژانس نیز در بند 16 گزارش ژوئن 2008 خود در این خصوص نوشته است: "آژانس بیشتر اطلاعات ادعایی را به شکل الکترونیکی دریافت نموده و مجاز نبود که نسخه‌های مکتوب آن‌ها را در اختیار ایران قرار دهد".

7. مجموع صفحات اسناد مدارک ادعایی که به جمهوری اسلامی ایران نشان داده شدند 86 صفحه بودند که تماماً بی پایه، مجعول و ساختگی بودند. تنها موردی که برای انتساب اسناد ادعایی به ایران مورد استفاده قرار گرفت، وجود کلمات فارسی در برخی از آن ها بود. هیچ یک از اسناد نشان داده شده واجد اصالت نبودند. اسناد اصلی به ایران ارائه نشدند، به این دلیل که در چنین صورتی جعلی بودن آن ها به سادگی اثبات می شد. بر اساس برنامه کاری، جمهوری اسلامی ایران به تعهد خود در مورد ارائه ارزیابی اسناد مطالعات ادعایی عمل کرده است و اعلام نمود که در چنین فعالیت‌هایی وارد نشده است.

8. لازم به توضیح است که مدیرکل آژانس نیز در گزارش های ژوئن و سپتامبر 2008 خود تصریح کرده است: "آژانس هیچ اطلاعاتی راجع به طراحی عملی یا ساخت اجزای مواد هسته‌ای یک سلاح یا دیگر اجزای کلیدی از جمله چاشنی از سوی ایران یا مطالعات فیزیک هسته‌ای مربوطه را در اختیار ندارد. آژانس استفاده عملی از مواد هسته‌ای در ارتباط با مطالعات ادعایی را مشاهده نکرده است".

9. این نگرانی جدی وجود دارد که با وارد شدن آژانس به مسائلی فراتر از اساسنامه آن، به طور مشخص مسائل غیر هسته‌ای، آژانس از وظیفه اساسنامه ای خود منحرف شود و فشارهای بیشتری را بر دبیرخانه وارد آورد و یک رویه جدید مخرب علیه اعتبار آژانس ایجاد نماید.

ب ) نکات مثبت گزارش

1. (بند 2): همه موارد هسته ای در کارخانه غنی سازی سوخت نطنز و آبشارهای نصب شده تحت نظارت آژانس قرار دارند.

2. (بند 3): تمامی مواد هسته‌یی کارخانه آزمایشی غنی سازی سوخت نطنز و محدوده آبشارها تحت نظارت آژانس قرار دارند.

3. (بند 4): نتایج نمونه برداری های محیطی از کارخانه غنی سازی سوخت نطنز و کارخانه آزمایشی تا امروز نشان می دهد که این کارخانه ها طبق آن چه اظهار شده است، در حال فعالیت هستند.

4. (بند 4): از مارس 2007 تاکنون، 17 بازرسی سرزده در کارخانه غنی سازی سوخت نطنز انجام شده است.

5. (بند 5): هیچ نشانه ای از فعالیت های باز فرآوری در تاسیسات هسته ای وجود ندارد.

6. (بند 8): آژانس در 27 اوت 2008 از رآکتور آب سنگین اراک بازدید کرده است و به نظارت خود بر کارخانه تولید آب سنگین از طریق تصاویر ماهواره ای ادامه داده است.

7. (بند 13): آژانس در 3 سپتامبر 2008 از نیروگاه اتمی بوشهر بازرسی کرد و تمامی سوخت وارداتی از روسیه تحت مهر و موم آژانس قرار دارد.

8. (بند 15): درخصوص مطالعات ادعایی، در ماه آوریل و می 2008 جلساتی با ایران برگزار شد و ایران در 14 و 23 می 2008 به صورت کتبی پاسخ هایی را ارائه نمود. ایران در یک پاسخ 117 صفحه‌ای به ادعاها پاسخ داد و تاکید کرد که این ادعاها بی‌اساس و ساختگی هستند.

9. (بند 20): ایران اعلام کرده است که آمادگی دارد سوالات غیر از مطالعات ادعایی را پس از حل و فصل آن، درچارچوب عادی پادمان پاسخ دهد.

10. (بند 21): آژانس درحال حاضر هیچ اطلاعاتی درخصوص طراحی واقعی یا ساخت اجزای مواد هسته ای یک سلاح هسته ای یا دیگر اجزای کلیدی آن سلاح همانند چاشنی ها یا مطالعات فیزیک هسته ای مرتبط که توسط ایران انجام گرفته باشد، دراختیار ندارد.

11. (بند 21): آژانس استفاده واقعی از مواد هسته ای در ارتباط با مطالعات ادعایی را شناسایی نکرده است.

12. (بند 22): آژانس قادر بوده است که به راستی آزمایی مواد هسته ای اظهار شده در ایران ادامه دهد.

13. (بند 22): ایران دسترسی لازم به مواد هسته ای اظهار شده را برای آژانس فراهم نموده است.

14. (بند 22): ایران دسترسی لازم را به گزارش های حسابرسی مواد و فعالیت های هسته ای اظهار شده برای آژانس فراهم نموده است.